علیاکبر هاشمی بهرمانی
شهرت: اکبر هاشمی رفسنجانی
- عضویت در شورای انقلاب, سراسری (از دی ماه ۱۳۵۷ تا ۲۶ تیر ۱۳۵۹)
- موارد نقض حقوق بشر: تعطیلی دانشگاهها و سرکوب دانشجویان (از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲) بیشتر بخوانید
- محل
- (سراسری)
- حقوق نقض شده
- حق آموزش, حق رهایی از شکنجه, حق آزادی مذهب و عقیده, حق حیات, حق اشتغال
- توضیحات
هاشمی رفسنجانی به عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب در اجرای برنامه ی تعطیلی و تصفیه ی دانشگاه ها از دانشجویان و اساتید دگراندیش و مخالفان و سرکوب خشونت بار معترضان به انقلاب فرهنگی نقش مستقیم داشته است. شورای انقلاب در 29 فروردین ماه 1359 در اطلاعیه ای برای تعطیلی دفاتر تمامی تشکلهای دانشجویی مهلتی سه روزه اعلام کرد و همچنین دانشگاهها را از تاریخ 15 خرداد 1359 را جهت طرح ریزی یک نظام آموزشی بر اساس ایدئولوژی انقلاب اسلامی تعطیل اعلام کرد. در پی انتشار این اطلاعیه اعتراضات گسترده ای در دانشگاههای سراسر کشور روی داد که با حمله عوامل حکومت به دانشگاهها با خشونت محض سرکوب شد. این سرکوبها به مجروح شدن بسیاری از دانشجویان معترض در شهرهای مختلف از جمله بیش از 300 نفر در دانشگاه شیراز، 356 نفر در دانشگاه مشهد و صدها نفر در دانشگاه تربیت معلم تهران منجر شد. در پس وقوع انقلاب فرهنگی دهها هزار دانشجو و اعضا هیئت علمی دانشگاهها تنها به دلیل اعتقادات سیاسی یا مذهبی شان از حق تحصیل یا حق کار محروم شدند.
- منابع
انقلاب فرهنگی؛ خمینی، بنی صدر و سروش در یک جبهه، بی بی سی فارسی، 22 تیر 1398
https://www.bbc.com/persian/blog-viewpoints-48952483
انقلاب فرهنگی در ایران: از حذف مارکسیسم تا حذف انتگرال، بی بی سی فارسی، 3 اردیبهشت 1399
https://www.bbc.com/persian/iran-features-52380016
آموزش در چنبره سیاست (انقلاب فرهنگی)، حمید فرهنگ، 31 تیر 1387
ـ لینک پشتیبان
- موارد نقض حقوق بشر: تصویب قانون مربوط به دادسراها و دادگاه های انقلاب (۲۷ خرداد ۱۳۵۸) بیشتر بخوانید
- محل
- (سراسری)
- حقوق نقض شده
- حق دادرسی عادلانه
- توضیحات
در مقام عضو شورای انقلاب، از طریق مشارکت در تصویب "آیین نامه دادسراها و دادگاههای انقلاب" که سرکوب مخالفان و منتقدان جمهوری اسلامی را در دستگاه قضایی قانونی کرد، در نهادینه کردن روند ناعادلانه دادرسی در دادگاههای جمهوری اسلامی نقش داشته است.
- منابع
متن آیین نامه دادگاهها و دادسراهای انقلاب، مصوب خرداد 1358
https://justice4iran.org/persian/wp-content/uploads/2019/01/Khamenei-3.pdf
- موارد نقض حقوق بشر: تعطیلی دانشگاهها و سرکوب دانشجویان (از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۲) بیشتر بخوانید
- امام جمعه موقت تهران, استان تهران (از ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۸)
- رئیس مجلس خبرگان, سراسری (از ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹)
- رئیس جمهور, سراسری (از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶)
- موارد نقض حقوق بشر: قتل روشنفکران، نویسندگان منتقد و مخالفان سیاسی (از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶) بیشتر بخوانید
- نهاد
- رئیس جمهور
- محل
- داخل و خارج از کشور
- حقوق نقض شده
- حق رهایی از شکنجه, حق حیات
- توضیحات
در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، وزارت اطلاعات دولت وی دهها نویسنده، و فعال سیاسی مخالف جمهوری اسلامی را در داخل و خارج از کشور به قتل رساند. از جمله این قتل ها می توان به قتل احمد میرعلایی، علی اکبر سعیدی سیرجانی، صادق شرفکندی، غفار حسینی، فریدون فرخزاد، احمد تفضلی، عبدالرحمان برومند و شاپور بختیار اشاره کرد.
در 26 شهریور 1371، رهبران حزب دموکرات کردستان ایران (صادق شرفکندی ، همایون اردلان ، فتاح عبدولی) و نوری دهکردی در یک عملیات تروریستی در رستورانی به نام میکونوس در برلین کشته شدند. این دادگاه سه سال و نیم به طول انجامید و سرانجام مقامات آلمانی به این نتیجه رسیدند که دولت ایران مستقیماً در این قتلها دست داشته است. در جریان دادگاه ، ابوالحسن بنی صدر در مورد نقش رفسنجانی در ترور و وجود کمیته ای به نام "کمیته امور ویژه" شهادت داد که یکی از وظایف آن ایجاد مقدمات و نظارت بر اجرای ترورهای سیاسی است.
- منابع
قتل های حکومتی در جمهوری اسلامی به روایت آمار، شاهد علوی، بهمن 1397
https://www.aasoo.org/fa/articles/1807 ـ لینک پشتیبانIran: Argentinian Warrants Urge Rafsanjani's, Ex-Officials' Arrests, Radio Farda, 2006
https://www.rferl.org/a/1072648.html
ـ لینک پشتیبانEx-president of Iran says Khameini gave order for killings, Irish Times, 1996
https://www.irishtimes.com/news/ex-president-of-iran-says-khameini-gave-order-for-killings-1.79329
ـ لینک پشتیبان
- موارد نقض حقوق بشر: سرکوب اعتراضات مسالمت آمیز مردمی (از ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۴) بیشتر بخوانید
- نهاد
- رئیس جمهور
- محل
- شیراز، اراک، مشهد، اسلامشهر، قزوین
- حقوق نقض شده
- حق آزادی تجمعات, حق حیات
- توضیحات
در پی اجرای طرح تعدیل اقتصادی در دولت هاشمی و افزایش 50 درصدی نرخ تورم، اعتراضات گسترده در شهرهای مختلف ایران ازجمله در شیراز، اراک، مشهد، اسلامشهر و قزوین برگزار شد. این اعتراضات به شدت و با خشونت بیرحمانه توسط نهادهای امنیتی سرکوب شدند، چندین نفر از معترضان اعدام و صدها نفر بازداشت و به شلاق و زندان های طولانی محکوم شدند.
- منابع
روایت شورش مشهد، اسلامشهر و قزوین در دوران هاشمی، ایران وایر، 1396
https://iranwire.com/fa/features/20267 ـ لینک پشتیبان
- موارد نقض حقوق بشر: قتل روشنفکران، نویسندگان منتقد و مخالفان سیاسی (از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶) بیشتر بخوانید
- نماینده مجلس خبرگان رهبری, سراسری (از ۱۳۶۱ تا ۱۳۹۵)
- رئیس مجلس, سراسری (۲۹ تیر تا ۱۴ مرداد ۱۳۶۸)
- موارد نقض حقوق بشر: تایید لایحه حدود و قصاص (شهریور ۱۳۶۱) بیشتر بخوانید
- نهاد
- مجلس شورای اسلامی
- محل
- (سراسری)
- حقوق نقض شده
- حق رهایی از شکنجه, حق حیات
- توضیحات
به عنوان رئیس مجلس شورای اسلامی در تصویب لایحه حدود و قصاص، و تبدیل آن به قانون که باعث تثبیت و اجرای مجازاتهای وحشیانه و غیرانسانی چون اعدام، قطع عضو و شلاق شد نقش داشته است.
- منابع
لایحه حدود و قصاص و مقررات آن، 1361
https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/90591 ـ لینک پشتیبان
- موارد نقض حقوق بشر: تصویب اساسنامه سپاه پاسداران (شهریور ۱۳۶۱) بیشتر بخوانید
- نهاد
- مجلس شورای اسلامی
- محل
- (سراسری)
- حقوق نقض شده
- حق رهایی از شکنجه, حق آزادی تجمعات, حق آزادی بیان, حق حیات
- توضیحات
در مقام رئیس مجلس شورای اسلامی در تصویب اساسنامه سپاه پاسداران نقش کلیدی داشته است. با تصویب این اساسنامه، سپاه پاسداران اختیارات ویژه ای برای سرکوب و حتی حذف مخالفان سیاسی، فعالان مدنی و حقوق بشری، و منتقدان جمهوری اسلامی بدست آورد.
- منابع
متن اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مرکز پژوهشهای مجلس، 1361
https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90595
لایه های هفت گانه سرکوب، رادیو فردا، 1397
https://www.radiofarda.com/a/seven-layers-of-suppression-in-Islamic-republic-of-Iran/29421805.html
ـ لینک پشتیبان
- موارد نقض حقوق بشر: مشارکت در کشتار زندانیان سیاسی (۱۳۶۷) بیشتر بخوانید
- نهاد
- مجلس شورای اسلامی
- محل
- (سراسری)
- حقوق نقض شده
- حق دادرسی عادلانه, حق حیات
- توضیحات
در مقام رئیس مجلس و جانشین فرمانده کل قوا در کشتار زندانیان سیاسی در تابستان 1367 نقش کلیدی داشته است. به فرمان روحالله خمینی، چندین هزار نفر از زندانیان سیاسی و عقیدتی در زندانهای جمهوری اسلامی ایران در حالی که پیشتر محاکمه شده بودند و دوران محکومیت خود را میگذراندند در ماههای مرداد و شهریور ۱۳۶۷ در دادگاههای چند دقیقه ای به اعدام محکوم و در گورهای دستهجمعی دفن شدند. اکثریت کسانی که اعدام شدند از گروههای چپگرا بودند. هاشمی رفسنجانی در خطبه های 7 مرداد 1367 به صراحت از عدم پذیرش توبه ی زندانیان سیاسی و ضرورت ریشه کن کردن آنها سخن می گوید. او همچنین در خاطرات خود از تعیین موضوعات خطبه موسوی اردبیلی در تاریخ 14 مرداد 1367 نوشته است. در این خطبه موسوی اردبیلی به صراحت خواستار اعدام تمامی زندانیان سیاسی بدون محاکمه شد. هاشمی همچنین در 18 مرداد 1367 در خاطرات خود از جلسه با معاون قضایی و جانشین رئیس سازمان زندانها و دریافت گزارش دقیق از "وضعیت گروهکها در زندان" و تعداد زندانیان "بر سر موضع" نوشته است.
- منابع
خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی، مرکز اسناد هاشمی رفسنجانی،
نگاهی دیگر: خاطرات اکبر هاشمی رفسنجانی و حذف روایت کشتار ۶۷، بی بی سی فارسی، 8 تیر 1390
https://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110629_l13_hashemi_memoirs_ganji
- موارد نقض حقوق بشر: تایید لایحه حدود و قصاص (شهریور ۱۳۶۱) بیشتر بخوانید
- نماینده رهبر در شورای عالی دفاع, سراسری (از ۲۱ مهر ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸)
- سخنگوی شورای عالی دفاع, سراسری (از ۲۱ مهر ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸)
- جانشین فرمانده کل قوا, سراسری (۱۲ خرداد ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۸)
- رئیس مجمع تشخیص مصلحت, سراسری (از ۱۲ مهر ۱۳۶۸ تا ۱۹ دی ۱۳۹۵)

